Cảm giác ngứa trong xương gây bứt rứt, mất ngủ vì không thể gãi, khiến bạn lo lắng về các bệnh lý nguy hiểm. Thực tế, đây thường là tín hiệu cảnh báo từ hệ thần kinh hoặc thiếu hụt dinh dưỡng. Hãy cùng Optivita giải mã chính xác nguyên nhân và tìm giải pháp khắc phục hiệu quả ngay dưới đây.
Cảm giác ngứa trong xương là hiện tượng gì?
Trước khi đi tìm nguyên nhân, chúng ta cần gọi tên chính xác cảm giác ngứa trong xương này theo thuật ngữ y khoa.
Thuật ngữ y khoa: Dị cảm và Ngứa thần kinh
Trong y học, cảm giác ngứa trong xương mà bạn đang gặp phải thường được xếp vào nhóm Dị cảm hoặc cụ thể hơn là Ngứa thần kinh. Dị cảm là thuật ngữ dùng để chỉ những cảm giác bất thường trên cơ thể mà không có kích thích từ môi trường bên ngoài. Thay vì cảm giác đau rõ rệt, người bệnh sẽ thấy:
- Tê bì chân tay.
- Châm chích như kim châm.
- Nóng rát.
- Cảm giác nhột, buồn bực hoặc như có côn trùng bò sâu bên dưới lớp da, sát màng xương.
Phân biệt với ngứa da thông thường
Điều quan trọng nhất để xác định bạn có đang gặp phải tình trạng ngứa trong xương hay không là phân biệt nó với các bệnh lý da liễu:
- Vị trí: Ngứa da nằm ở bề mặt biểu bì. Ngứa thần kinh/dị cảm tạo cảm giác sâu trong cơ, gân hoặc xương.
- Biểu hiện: Ngứa da thường đi kèm nổi mẩn đỏ, phát ban, mề đay hoặc khô da. Ngứa trong xương hoàn toàn không có biểu hiện thay đổi trên bề mặt da.
- Phản ứng khi gãi: Với ngứa da, hành động gãi mang lại cảm giác dễ chịu tức thì (dù có thể làm tổn thương da). Với ngứa trong xương, việc gãi hoàn toàn vô tác dụng, thậm chí càng gãi càng thấy bứt rứt vì không chạm được vào “điểm ngứa”.
Lưu ý: Cảm giác này thường xuất hiện hoặc trở nên tồi tệ hơn vào ban đêm, lúc nghỉ ngơi hoặc khi thời tiết thay đổi.
Tại sao bạn có cảm giác như kiến bò trong xương?
Nguyên nhân gây ra cảm giác kiến bò trong xương rất đa dạng. Để dễ dàng theo dõi và xác định tình trạng của bản thân, chúng ta sẽ chia các nguyên nhân này thành hai nhóm chính: nhóm do thiếu hụt dinh dưỡng/lối sống và nhóm do bệnh lý thực thể.
Nhóm 1: Thiếu hụt vi chất (Vitamin & Khoáng chất)
Đây là nguyên nhân phổ biến nhất và cũng dễ khắc phục nhất. Ở độ tuổi trung niên (30-65 tuổi), khả năng hấp thụ dinh dưỡng của cơ thể bắt đầu suy giảm, dẫn đến sự thiếu hụt các vi chất thiết yếu cho hệ thần kinh và xương khớp.
Thiếu Canxi và Magie
Canxi và Magie không chỉ là thành phần cấu tạo nên xương mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc dẫn truyền xung động thần kinh và co giãn cơ bắp.
- Cơ chế: Khi nồng độ Canxi trong máu giảm xuống mức thấp (Hạ canxi máu), hệ thần kinh cơ bắp sẽ bị kích thích quá mức. Điều này gây ra các cơn co rút nhẹ, tê bì và cảm giác buồn bực, ngứa ran trong xương tay, xương chân.
- Dấu hiệu nhận biết: Ngoài cảm giác kiến bò, bạn có thể hay bị chuột rút (vọp bẻ) vào ban đêm, móng tay dễ gãy, và cơ thể thường xuyên hay bị tê chân tay.
Thiếu Vitamin B12
Vitamin B12 là “nguyên liệu” không thể thiếu để duy trì lớp vỏ myelin – lớp bảo vệ bao quanh các dây thần kinh.
- Cơ chế: Khi thiếu hụt B12, lớp vỏ myelin bị tổn thương, khiến dây thần kinh trở nên “nhạy cảm” và phát ra các tín hiệu sai lệch về não bộ. Thay vì tín hiệu chạm, não lại nhận diện đó là cảm giác ngứa hoặc châm chích sâu.
- Đối tượng nguy cơ: Người ăn chay trường, người cao tuổi hấp thu kém, hoặc người có bệnh lý dạ dày.
Nhóm 2: Các vấn đề về Thần kinh & Cột sống
Nếu bạn thường xuyên bị đau lưng vào buổi sáng khi thức dậy, kèm theo cảm giác ngứa trong xương, khả năng cao nguyên nhân nằm ở hệ thống cột sống và dây thần kinh.
Dây thần kinh cổ hoặc lưng bị chèn ép
Đây là nguyên nhân hàng đầu gây ra các cơn dị cảm lan truyền.
- Cơ chế: Các bệnh lý như thoát vị đĩa đệm, thoái hóa cột sống cổ hoặc thắt lưng sẽ làm đĩa đệm hoặc gai xương chèn ép vào rễ thần kinh.
- Biểu hiện:
- Nếu chèn ép ở cổ: Cảm giác ngứa ran, tê bì lan từ cổ xuống vai, cánh tay và bàn tay.
- Nếu chèn ép ở lưng: Cảm giác kiến bò chạy dọc từ mông xuống đùi, bắp chân và bàn chân (thường gọi là đau thần kinh tọa). Cảm giác này thường bị nhầm lẫn là ngứa xương ống quyển.
Hội chứng ống cổ tay
Đối với nhân viên văn phòng hoặc những người sử dụng tay nhiều, hội chứng ống cổ tay là một nguyên nhân phổ biến.
- Cơ chế: Dây thần kinh giữa bị chèn ép khi đi qua đường hầm ở cổ tay.
- Biểu hiện: Người bệnh thường cảm thấy tê, ngứa ran như kim châm ở ngón cái, ngón trỏ và ngón giữa. Cảm giác khó chịu này đôi khi lan ngược lên cẳng tay, khiến người bệnh cảm thấy như đang bị ngứa trong xương cánh tay.
Hẹp ống sống
Hẹp ống sống là tình trạng không gian bên trong cột sống bị thu hẹp, gây áp lực lên tủy sống và các dây thần kinh. Tình trạng này thường gặp ở người trên 50 tuổi do quá trình lão hóa tự nhiên.
- Biểu hiện: Ngoài đau lưng, người bệnh thường có cảm giác tê, yếu và ngứa ran ở hai chân khi đứng lâu hoặc đi bộ. Cảm giác này sẽ giảm bớt khi ngồi xuống hoặc cúi người về phía trước.
Nhóm 3: Các bệnh lý đặc thù khác
Hội chứng chân không yên (Restless Legs Syndrome – RLS)
Nếu cảm giác buồn bực, ngứa ran trong xương chỉ xuất hiện khi bạn nằm xuống nghỉ ngơi và buộc bạn phải rung đùi hoặc đi lại mới thấy dễ chịu, khả năng cao bạn đang mắc Hội chứng chân không yên.
- Đặc điểm: Đây là một rối loạn thần kinh gây ra cảm giác thôi thúc không thể kiểm soát muốn cử động chân. Bệnh nhân thường mô tả cảm giác như có nước ngọt có ga chạy trong mạch máu hoặc kiến bò trong xương.
- Ảnh hưởng: RLS là nguyên nhân hàng đầu gây mất ngủ mạn tính ở người trung niên.
Bệnh lý toàn thân (Tiểu đường, Tuyến giáp, Đa xơ cứng)
- Biểu hiện thần kinh của bệnh tiểu đường: Lượng đường trong máu cao kéo dài sẽ làm tổn thương các dây thần kinh ngoại biên. Triệu chứng thường bắt đầu từ ngón chân, bàn chân với cảm giác tê bì, nóng rát và ngứa ran, sau đó lan dần lên trên. Đây là biến chứng thần kinh tiểu đường điển hình.
- Suy giáp: Tuyến giáp hoạt động kém dẫn đến giữ nước, gây phù nề các mô và gây áp lực lên dây thần kinh, tạo ra cảm giác châm chích.
- Đa xơ cứng (MS): Đây là bệnh lý tự miễn hiếm gặp hơn, trong đó hệ miễn dịch tấn công lớp vỏ myelin của hệ thần kinh trung ương, gây ra các cơn đau, ngứa và dị cảm ở nhiều vị trí khác nhau trên cơ thể.
Cách giảm nhanh cảm giác ngứa ran, buồn bực trong xương
Khi cơn ngứa bùng phát gây khó chịu, thay vì chịu đựng, bạn có thể áp dụng các biện pháp khoa học dưới đây để xoa dịu hệ thần kinh và hỗ trợ điều trị lâu dài.
Vận động trị liệu và massage đúng cách
Việc tác động vật lý giúp kích thích hệ thần kinh cảm giác, “ghi đè” lên tín hiệu ngứa và cải thiện tuần hoàn máu nuôi dưỡng các chi.
- Bài tập kéo giãn cơ (Stretching): Trước khi đi ngủ, hãy dành 10 phút thực hiện các động tác căng cơ nhẹ nhàng.
- Tư thế gác chân lên tường: Nằm ngửa, mông sát tường, đưa hai chân thẳng lên cao. Giữ trong 5-10 phút. Động tác này giúp máu từ chân lưu thông về tim dễ dàng hơn, giảm áp lực tĩnh mạch và giảm đáng kể cảm giác buồn bực chân tay.
- Căng cơ bắp chân: Đứng đối diện tường, đưa một chân về sau, giữ thẳng gối và ép gót chân xuống sàn.
- Massage với tinh dầu ấm: Sử dụng các loại tinh dầu có tính ấm như gừng, tràm hoặc khuynh diệp. Xoa bóp nhẹ nhàng dọc theo ống xương (không day ấn quá mạnh vào cột sống) giúp thư giãn cơ bắp đang co cứng chèn ép dây thần kinh.
Liệu pháp nhiệt và ngâm chân
Nhiệt độ đóng vai trò quan trọng trong việc đánh lừa cảm giác của hệ thần kinh.
- Chườm ấm: Dùng túi chườm hoặc khăn ấm đặt lên vùng thắt lưng hoặc cổ (nơi xuất phát của dây thần kinh). Nhiệt nóng giúp giãn mạch, tăng cường oxy đến các mô, phù hợp với người bị thoái hóa hoặc co cứng cơ gây chèn ép.
- Chườm lạnh: Nếu cảm giác ngứa đi kèm nóng rát như bỏng (thường gặp trong biến chứng tiểu đường), chườm lạnh trong 10-15 phút sẽ làm tê tạm thời các đầu mút thần kinh, giảm nhanh triệu chứng.
- Liệu pháp “Tắm đối kháng” (Contrast Bath) cho bàn chân/tay: Chuẩn bị 2 chậu nước (1 nóng, 1 lạnh). Ngâm chân vào nước nóng 3 phút, sau đó chuyển sang nước lạnh 1 phút. Lặp lại 3-4 lần. Sự thay đổi nhiệt độ liên tục giống như một bài tập cho mạch máu, giúp bơm máu đi nuôi dưỡng các dây thần kinh xa tim hiệu quả.
Điều chỉnh thói quen sinh hoạt
Nhiều trường hợp ngứa trong xương vào ban đêm là do thói quen sinh hoạt kích thích hệ thần kinh quá mức.
- Cắt giảm chất kích thích: Rượu, bia, thuốc lá và đặc biệt là Cafein sau 3 giờ chiều có thể làm trầm trọng thêm Hội chứng chân không yên (RLS).
- Vệ sinh giấc ngủ: Giữ phòng ngủ mát mẻ và tối. Cố gắng đi ngủ và thức dậy cùng một giờ mỗi ngày để ổn định đồng hồ sinh học của não bộ.
- Uống đủ nước: Mất nước và điện giải cũng gây ra các rối loạn dẫn truyền thần kinh. Hãy đảm bảo uống đủ 1.5 – 2 lít nước mỗi ngày.
Bổ sung dinh dưỡng và hỗ trợ xương khớp chuyên sâu
Việc điều chỉnh chế độ ăn uống là yếu tố then chốt để giải quyết nguyên nhân gốc rễ nếu do thiếu hụt vi chất hoặc thoái hóa.
Thực phẩm:
- Khoáng chất: Tăng cường tôm, cua, cá nhỏ (ăn cả xương), súp lơ xanh, các loại hạt (hạnh nhân, óc chó) để bổ sung Canxi và Magie tự nhiên.
- Vitamin thần kinh: Bổ sung trứng, sữa, thịt bò, gan động vật để cung cấp đủ Vitamin B12 – nguyên liệu tái tạo bao Myelin bảo vệ dây thần kinh.
Sản phẩm hỗ trợ chuyên biệt:
Đối với người độ tuổi 30-65, nguyên nhân gốc rễ thường đến từ việc sụn khớp bị bào mòn và viêm nhiễm, gây hẹp khe khớp và chèn ép rễ thần kinh. Việc chỉ ăn uống đôi khi không cung cấp đủ hàm lượng dưỡng chất cần thiết để phục hồi. Bạn có thể tham khảo Viên uống bổ khớp Optivita. Đây là giải pháp toàn diện với sự kết hợp của:
- Glucosamine & Chondroitin: Tái tạo sụn khớp, làm trơn ổ khớp, giảm ma sát.
- Tinh chất Nghệ (Turmeric): Kháng viêm tự nhiên mạnh mẽ, giúp giảm sưng nề quanh rễ thần kinh, từ đó giải phóng chèn ép – nguyên nhân trực tiếp gây ra cảm giác ngứa và dị cảm.
Khi nào nên đi khám bác sĩ?
Mặc dù phần lớn cảm giác ngứa trong xương không đe dọa trực tiếp đến tính mạng, nhưng nó có thể là “hồi chuông” cảnh báo những tổn thương thần kinh cần can thiệp sớm. Đừng chủ quan, hãy đến gặp bác sĩ chuyên khoa Thần kinh hoặc Cơ xương khớp ngay nếu:
- Thời gian kéo dài: Tình trạng ngứa ran, kiến bò kéo dài quá 2 tuần và không thuyên giảm dù đã nghỉ ngơi và áp dụng các mẹo tại nhà.
- Ảnh hưởng vận động: Cảm giác này đi kèm với sự yếu cơ, rớt dép khi đi, khó cầm nắm đồ vật hoặc đi lại mất thăng bằng.
- Dấu hiệu nguy hiểm: Xuất hiện tình trạng tê bì vùng yên ngựa (vùng kín), mất kiểm soát tiểu tiện hoặc đại tiện. Đây là dấu hiệu của Hội chứng chùm đuôi ngựa – một cấp cứu ngoại khoa cần phẫu thuật giải ép ngay lập tức.
- Suy nhược: Cơn ngứa gây mất ngủ triền miên, dẫn đến sụt cân, mệt mỏi và suy nhược thần kinh.
- Tiền sử bệnh lý: Bạn đang mắc bệnh tiểu đường, cao huyết áp hoặc từng có tiền sử ung thư.
Để chẩn đoán chính xác, bác sĩ có thể chỉ định:
- Xét nghiệm máu: Để kiểm tra nồng độ Canxi, Magie, Vitamin B12, đường huyết và chức năng tuyến giáp.
- Đo điện cơ (EMG): Để đo lường hoạt động điện của cơ bắp và tốc độ dẫn truyền thần kinh, giúp xác định chính xác vị trí dây thần kinh bị tổn thương.
- Chụp cộng hưởng từ (MRI): Hình ảnh chi tiết nhất để phát hiện thoát vị đĩa đệm, hẹp ống sống hoặc các khối u chèn ép tủy sống (nếu có).
Câu hỏi thường gặp về tình trạng ngứa trong xương
Ngứa trong xương có phải là dấu hiệu của ung thư xương không?
Đây là lo lắng của rất nhiều người. Tuy nhiên, ngứa trong xương rất hiếm khi là triệu chứng khởi phát của ung thư xương. Ung thư xương thường biểu hiện bằng những cơn đau sâu, âm ỉ, tăng dần theo thời gian và có thể sờ thấy khối u cứng. Cảm giác ngứa thường liên quan nhiều hơn đến thần kinh. Dù vậy, bạn vẫn nên đi khám để loại trừ hoàn toàn khả năng này.
Cảm giác kiến bò trong xương nên ăn gì?
Bạn nên ưu tiên các nhóm thực phẩm giàu Vitamin nhóm B (B1, B6, B12) để phục hồi dây thần kinh, cùng với Canxi, Magie và Vitamin D3 để củng cố hệ xương. Tránh xa các chất kích thích như rượu, bia, thuốc lá và hạn chế cafein vào buổi tối vì chúng làm trầm trọng thêm hội chứng chân không yên.
Kết luận
Cảm giác ngứa trong xương hay cảm giác kiến bò, buồn bực chân tay là một hiện tượng phức tạp liên quan mật thiết đến hệ thần kinh và sức khỏe cơ xương khớp. Đừng để cảm giác khó chịu này âm thầm đánh cắp giấc ngủ và chất lượng cuộc sống của bạn. Nếu bạn cần tư vấn thêm về các giải pháp chăm sóc sức khỏe xương khớp toàn diện, hãy tham khảo các sản phẩm chất lượng tại Optivita ngay hôm nay.
Lưu ý: Sản phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Hiệu quả sản phẩm tùy thuộc vào cơ địa mỗi người.
Bài viết này cung cấp thông tin với mục đích tham khảo và giáo dục sức khỏe, không nhằm thay thế cho chẩn đoán, tư vấn hoặc điều trị y tế chuyên nghiệp. Luôn luôn tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia y tế có trình độ trước khi bắt đầu bất kỳ chương trình tập luyện hoặc chế độ điều trị mới nào.
HỆ THỐNG OPTIVITA
Optivita Việt Nam – Văn phòng & Trung tâm
Phân phối:
Địa Chỉ: 18 Ter Nguyễn Thị Minh Khai, Phường Sài Gòn, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 1900 2999 36
Kênh bán hàng & phân phối:
- Website: https://optivita.com/
- Fanpage: https://facebook.com/optivitawellness
- Instagram: https://instagram.com/optivita.wellness
- Shopee Mall: https://shopee.vn/product/1578181368/40112275919
